Palestijn en Jood over Israël

Nieuwe hoop op vrede. Een Palestijns-Joodse visie voor een hoopvolle toekomst in het Midden-Oosten.

Taysir Abu Saada & Emanuel Shahaf, Gideon Hoornaar 2025, 318 blz., € 24,95

Eind 2024 ontmoet ik Tas Saada in Jericho. Deze voormalige sluipschutter van de PLO vertelt mij dat hij een boek aan het schrijven is over een weg van vrede tussen Israël en de Palestijnen. Deze keer niet vanuit een christelijk perspectief, maar vanuit politiek oogpunt. Hij wil concrete oplossingen aandragen binnen de realiteit van het conflict. Samen met een voormalig Mossad-agent, Emanuel Shahaf, stelt hij een federatieplan voor waar twee volken in vrede en veiligheid met elkaar kunnen leven. Is dit realistisch en overtuigend?

Het boek begint met een korte biografie van beide auteurs. Daarin delen ze over wat hen ten diepste drijft. Emanuel vindt dat Israëliërs een verantwoordelijkheid hebben om in alternatieven te denken, omdat de huidige situatie onhoudbaar is. Wat is een levensvatbare toekomst voor hun land? En Tas wil niet meer in een land leven waar volken met elkaar strijden. Hoe kunnen ze gaan samenwerken en het goede zoeken voor de ander? Hun onverwachte vriendschap is het bewijs – volgens hen – dat Joden en Arabieren wel in goede harmonie kunnen samenleven. Het is zeker een hoopvol teken in tijden van oorlog.

Voordat ze de plannen voor een federatie toelichten, geven ze een historisch overzicht van het conflict en de vredesvoorstellen die eerder zijn gedaan. De veelheid aan gebeurtenissen en onderwerpen die langskomen, is soms overweldigend, maar het is volgens mij een genuanceerde weergave van de feiten. Dat is al een prestatie op zichzelf. Het is wel bevreemdend dat er bijna geen voetnoten worden gebruikt en dat er geen historische werken worden genoemd in de literatuurlijst. De meeste bronnen zijn van het internet gehaald. Hierdoor boet het boek in aan gezag en overtuigingskracht.   

De auteurs zijn kritisch op de tweestatenoplossing. Volgens hen is het onuitvoerbaar en daarom zinloos om aan vast te houden. Ze stellen voor om het land niet te verdelen, maar met beide volken te delen. Uitgebreid gaan ze in op alle bezwaren die tegen dit voorstel kunnen worden ingebracht, en wat er concreet nodig is om deze plannen uit te voeren. Daarbij kijken ze naar landen zoals België, India en de VS. De auteurs stellen een federatie voor die is gebaseerd op een liberale levensvisie en democratische rechtsstaat. Ze achten het niet onmogelijk dat er brede steun zal ontstaan voor deze oplossing wanneer Israëlische en Palestijnse regeringsleiders hier stapsgewijs naartoe werken. Gaza wordt buiten beschouwing gelaten vanwege alles wat er is gebeurd na 7 oktober 2023. 

Als theoloog kan ik niet beoordelen wat de politieke haalbaarheid is van dit federatieplan. Persoonlijk waardeer ik hun bereidheid om in alternatieve scenario’s te denken, maar het voelt als heel ver gegrepen. Tegelijkertijd begint verandering soms met alleen maar een idee. Ik deel hun verlangen voor een land waar beide volken in vrede en veiligheid kunnen leven. Erg optimistisch ben ik niet als ik het nieuws volg en naar mijn vrienden daar luister. En dat is misschien ook wel gelijk mijn vraag aan de auteurs: ‘Waar is jullie hoop op gebaseerd?’ Beide mannen hebben hun vijanden lief gekregen en volgens mij begint hier de weg van vrede. In de harten van mensen en niet met politieke besluiten.   

Het boek geeft een goed overzicht van de geschiedenis van het conflict en welke initiatieven er zijn genomen voor vrede. Als christen mis ik soms het geestelijke perspectief, maar deze politieke benadering zorgt er wel voor dat er concreet wordt gezocht naar oplossingen. Dat is behulpzaam en interessant.

Lourens Geuze, predikant in de Protestantse Kerk en teamleider Midden-Oosten bij Near East Ministry, Voorthuizen