Abraham: roeping, reis, geloof

Abraham: de roeping, de reis en de kracht van een beschikbaar geloof.

Bart van Nes, KokBoekencentrum Utrecht 2024, 160 blz., € 19,99

Bart van Nes is voorganger in de Baptistengemeente De Haven te Wijk bij Duurstede en werkzaam als trainer bij Bron Trainingen. Tot zijn eerdere publicaties behoren De zaaier, de koning en de erfgenaam en Zie, Ik maak alle dingen nieuw. In deze werken toont Van Nes zich een begaafd en beeldend schrijver, die in staat is om complexe bijbelse narratieven op heldere en gestructureerde wijze uiteen te zetten. Daarbij hanteert hij een benadering waarbij het bijbelse verhaal functioneert als spiegel voor het persoonlijke leven van de lezer.

Bijzonder is dat Van Nes zich in zijn omgang met de oudtestamentische teksten bewust weet te onttrekken aan valkuilen die menig uitlegger kenmerken. Hij weerstaat de neiging tot vrijzinnige interpretaties, overdreven allegorisering of evangelisch individualisme. In plaats daarvan blijft hij dicht bij de tekst en bewaart hij een evenwichtige exegese, waarmee hij de betekenis van het verhaal in zijn oorspronkelijke context respecteert én het tegelijkertijd relevant weet te maken voor de hedendaagse lezer. Zo betoogt Van Nes dat wij, evenals Abraham, geconfronteerd worden met existentiële crises die schommelen tussen uitersten: ‘groot geloof en diepe twijfel, adembenemende godservaringen en begrijpelijk miskleunen’ (11). Deze contrasten worden prachtig weergegeven in de titels van elk hoofdstuk.

Te midden van dit alles blijft in het leven één centrale vraag zich opdringen: in wie of wat stellen wij ons vertrouwen? Abrahams antwoord – hineni, ofwel ‘hier ben ik’ – fungeert als een spiegel voor ons eigen bestaan. Ben ik nog beschikbaar in dit drukke, gefragmenteerde bestaan? Van Nes laat terecht zien dat Abrahams hineni het oorspronkelijke bijbelse kader overstijgt en ons ook vandaag de dag uitnodigt om ons over deze vraag te bezinnen. Deze bezinning wordt ondersteund door reflectieve vragen aan het einde van elk hoofdstuk.

Omdat Van Nes vooral kiest voor een persoonlijke benadering, gericht op geloofsbeleving, kan de lezer die op zoek is naar een diepgravende analyse van de oorspronkelijke bijbelteksten enigszins teleurgesteld zijn. In dit boek gaat Van Nes nauwelijks in op de complexe context van het Oude Testament of op de spanningsvelden in het verhaal van Abraham – zoals de vragen rond het offer van Isaak (Genesis 22).

Concluderend kan ik zeggen dat dit een waardevol boek is dat op toegankelijke en pastorale wijze een belangrijk bijbels thema belicht. Het nodigt uit tot bezinning en is uitermate geschikt voor persoonlijke overdenking, groepsgesprekken of als theologische reflectiebron voor kerkleiders en voorgangers. Hopelijk mogen we in de toekomst nog meer van dit soort boeken van Bart van Nes tegemoetzien.

Bart Satijn, Baptistenpredikant te Tweede Exloërmond