Klanktaal

Klanktaal.

Agnes Huizenga & Wim Noordzij, Ark Media Culemborg 2025, 142 blz., € 17,99

Dit boek is blijkens de inleiding de eerste in een serie over de gaven van de Geest, een project van de uitgever in samenwerking met New Wine. Het is een theologische reflectie, geschreven door de Nederlands gereformeerde predikant Wim Noordzij, tevens voormalig bestuurslid van New Wine, samen met voorbeelden uit de praktijk, geschreven door Agnes Huizenga, coach en contextueel therapeut en vanaf het begin betrokken bij New Wine. Zij geeft ook regelmatig seminars en cursussen over de gaven van de Geest en over klanktaal. Het boek is zowel individueel als door kringen te gebruiken. Elk hoofdstuk eindigt met een paar verwerkingsvragen en achterin bevinden zich diverse QR-codes naar een seminar, een podcast en een YouTube-filmpje, die zowel alleen als gezamenlijk bekeken kunnen worden.

Het is, vermoed ik, lang geleden dat er in het Nederlands een boek over klanktaal (vroeger tongentaal) verscheen. Ik heb er in mijn boekenkast vijf staan, allemaal uit de jaren zestig of zeventig van de vorige eeuw en op één na allemaal vertaald uit het Engels. (Die ene uitzondering is Bidden in een nieuwe taal, geschreven door Karel Kraan en Wim Verhoeff en uitgegeven door Stichting Vuur, de voorloper van de Charismatische Werkgemeenschap Nederland, en is nog altijd de moeite van het lezen waard). In een tijd waarin enerzijds de belangstelling uit traditioneel, veelal gereformeerde hoek, voor de Geestesgaven toeneemt en anderzijds steeds extremere groepen zich op internet over deze thematiek laten horen (the Last Reformation, Frontrunners, zie voor meer de website Revive) komt New Wine met deze serie op een goed moment. De theologische en pastorale zorgvuldigheid die (te) vaak ontbreekt, is hier volop aanwezig, terwijl de praktische voorbeelden en vertaalslagen voorkomen dat het theoretische luchtfietserij wordt.

Boeiend is het onderscheid dat gemaakt wordt tussen de gebeurtenissen op de eerste Pinksterdag in Handelingen 2, waar het om bestaande talen ging en er mogelijk meer sprake was van een hoorwonder dan van een spreekwonder (36), en die in de gemeente van Korinte, waar het toch meer lijkt te gaan om hemelse of engelentalen. Afstand wordt genomen van het klassieke pinkster-stokpaardje ‘spreken in tongen als “bewijs” van de doop in de Geest’, omdat dit patroon niet eenduidig is in Handelingen en omdat de koppeling ook ontbreekt in de apostolische brieven. Tevens wordt helder uitgelegd dat het bij klanktaal niet om extase gaat of een volledig ‘overgenomen’ worden door de Heilige Geest. Nee, ‘de Geest heeft wel de leiding, maar je houdt als mens de regie’ (51): je kunt er mee beginnen en stoppen wanneer je zelf wilt.

Wel fronste ik mijn wenkbrauwen bij diverse pogingen om uit te leggen dat Jezus waarschijnlijk ook in klanktaal sprak (met een merkwaardig beroep op Marcus 16) en zelfs om aan te tonen dat het ook in het OT voorkwam: Saul onder de profeten, jubelen in de Psalmen. Ongeloofwaardig en onnodig.

Terecht wordt opgemerkt dat niet iedere christen in klanktaal hoeft te spreken. Jammer dat de auteurs vervolgens toch Paulus’ woorden in 1 Korintiërs 14 zo verbuigen dat het toch eigenlijk wel zo is: als Paulus zegt dat niet allen in tongen spreken, dan bedoelt hij ‘tijdens de samenkomst’, en vers 5 wordt (bewust?) half geciteerd, namelijk ‘ik zou willen dat u allen in klanktaal kon spreken’, zonder het vervolg: ‘maar ik wil nog liever dat u profeteert’. En dan blijkt het toch weer te liggen aan blokkades die we zelf opwerpen, als we niet in klanktaal spreken, want God wil het wel (98). Dat komt gevaarlijk dicht bij het adagium ‘God wil wel genezen, maar je hebt te weinig geloof’. Onnodig en eerder afdoend aan het verlangen naar deze gave dan stimulerend.

Ondanks de gefronste wenkbrauwen ben ik blij met dit boek en met deze serie, waarvan ik ernstig hoop dat hij verder zal gaan dan alleen de negen gaven uit 1 Korintiërs en ook die van Romeinen 12 zal bespreken. Ook hoop ik dat daarna een serie over de vrucht(en) van de Geest zal volgen.

Teun van der Leer, docent en onderzoeker Baptistenseminarium, VU Amsterdam