Niet alles kan verbonden worden

In de Protestantse Kerk zijn nogal wat voorgangers en gemeenteleden verontwaardigd dat de synode de mensenrechten schendingen op de Westoever en in Gaza niet veroordeelt. In de Christelijke Gereformeerde Kerken voltrekt zich een scheuring, omdat het volgens een voorman gaat om ‘de eer van God’. Na het kabinet Schoof gingen veel stemmen naar D66 en CDA, want men was de polarisatie moe. En dit alles in een decennium waarin het begrip ‘verbinding’ geacht wordt wonderen te doen. ‘Oecumene’, mede geboren uit het verlangen hete hangijzers niet langer uit de weg te gaan, mag nu hoogstens gaan over ‘wat we gemeenschappelijk hebben’. In de politiek mag nu gezegd worden dat ‘Nederland vol’ is. Het onmogelijke verbinden: het wangedrocht van mevrouw Faber (strengste asielbeleid ooit) en humaan beleid voor vluchtelingen. Het bezorgt de vreemdeling in onze poorten nachtmerries.

Ik las ooit dat in Alexandrië, toen besloten was de belijdenis van Nicea met één woordje (filioque) uit te breiden, vrouwen elkaar bij de bakker met warme broden om de oren sloegen. Een theoloog verzuchtte eens: ‘Maakten we ons nu maar zo druk over de waarheid’. Een verzuchting die ineens heel actueel is in deze tijd van fake-nieuws, uitkleed-software en influencers.

Het is ongetwijfeld een zegen dat we, door de verregaande secularisatie, elkaar bevragen op wat ons in Christus Jezus verbindt. Historische breuken tussen denominaties werden recent geheeld. En de ‘Passion’, als een evangelisch evenement begonnen, is nu van een oecumenische allure. De ‘dienst der genezing’ was, toen ik lid werd van de Nederlandse Lucasorde, volgens velen sektarisch en griezelig. In het Dienstboek van de Protestantse Kerk werd in 2004 een liturgie voor ziekenzalving opgenomen. Ziekenzalving is nu in vele ziekenhuizen en protestantse gemeenten staande praktijk.

Als voorzitter van de Nederlandse Lucasorde heb ik mij altijd onthouden van kritiek op gebedsgenezingspraktijken, ook wanneer daarbij pastorale en theologische vragen gesteld kunnen worden. Niet alles wat mij ‘vreemd’ is, is afkeurenswaardig. Maar in het pastoraat – en de ‘dienst der genezing’ is voor mij een toegespitste gestalte daarvan – moeten we steeds beseffen dat wij de eersten niet zijn! Protestanten ontdekten de waarde van sacramenteel handelen. Pinkstermensen leerden dat medisch en pastoraal handelen niet tegen elkaar uitgespeeld mogen worden.

Hier moet ook het werk van Karel Kraan genoemd worden, die met zijn ‘Opdat u genezing ontvangt’, veel betekend heeft voor de charismatische vernieuwing in de kerken. Maar kennelijk menen sommigen, waaronder Tom de Wal, dit alles te kunnen negeren met een selectief beroep op de Bijbel. De waarheid van het evangelie wordt in de visie van de ‘welvaartsevangelisatie’ zichtbaar gemaakt door (materieel) succes, gouden gevels en genezing voor wie gelooft. Cultureel sluit deze ‘verkondiging’ aan bij onze tijd: vandaag besteld, morgen thuisbezorgd. Ongefundeerde beloften van influencers, die zich beroepen op hun duizenden volgers. Wat mij betref is het een ketterse uitwas van Jezus’ opdracht goed nieuws mensen te zijn. Stenen voor brood, laat daar geen misverstand over bestaan.

Rob van Essen